Kino klub Split

Pretraživač

Newsletter

Home

Linkovi

Korisnici

Log In

Projekcija filma: Sharunas Bartas – A Casa (1997)

U petak, 15. siječnja s početkom u 20.30 h u prostorijama Kino kluba Split možete pogledati film A Casa (1997), litvanskog redatelja Sharunas Bartasa, drugu projekciju iz ciklusa Cinema Gothica. Ciklus će zainteresirane upoznati s donekle sistematiziranim isječkom produkcije koji, zahvaljujući finalnom produktu – filmu – pokretnom slikom integrira, te medijski alternativno reprogramira, elemente gotičke fikcije kao što su atmosferski paradoksi poželjne nelagode,  neadekvatna dogradnja romantičnih užitaka, te kontaminacija simboličkim interpretacijama. Projekcije su edukativnog karaktera, organizirane za članove i sve koji žele prisustvovati.

 

A Casa

 

A Casa (The House – Kuća; 1997) konvencionalno je najuspješniji film Sharunas Bartasa. Snimljen djelomično u crno – bijeloj tehnici s impresivnim tretmanom scene i pedantnom rasvjetom koja je omogućila optičko razigravanje sjena u paradoksu spektralne skale sivog, priča je to o muškarcu i ženi za koje se može pretpostaviti kako se radi o rastrojenim alkoholičarima koji lutaju kroz krajobraznu izmaglicu hladnih šuma, bizarnih nastambi zavitih dimnim koprenama, te bezličnih pustopoljina gradske periferije. Do apstrakcije naznačene, nadrealne scene nehajnog gutanja hrane, hladnog međusobnog dodirivanja lišenog nježnosti ili raspravljanja o intimnom mitskom toponimu za koji ne
znaju da postoji, ali su uvjereni kako će ga pronači, tvore egzistencijalnu tjeskobu koja god gledatelja dodatno iritira dojam svojevrsne gotičke predodžbe, od kojega se i autor, u nekoliko navrata, htio ograditi kako bi otklonio religijski aspekt vlastite sociopolitičke interpretacije. A Casa je film kakav su mogli snimiti Olivier Smolders ili Béla Tarr, ali istovremeno i Andy Warholl, kao i njemu slični redatelji. Zanemarujući ionako tanak dramaturški okvir, te sputavajući potrebu za analizom i interpretacijom kadrova, Kuću, remek djelo suvremene europske kinematografije, može se gotovo pa organski osjetiti, kao da je u pitanju pogled na vatru realiziran unutar plamenog kruga.

 

Trajanje: 118 minuta

Jezik: francuski (engleski titlovi)

Država: Litva, Francuska, portugal

Tehnika: kolor/crno-bijelo

 

Sharunas Bartas

 

Nastupni dojam likovne pretencioznosti i ekstremene autorske uobrazilje karakteristične za arthouse
pionire poput Carl Theodor Dreyera ili suvremene filigrane estetike filmskog kadra poput belgijskog
redatelja Oliviera Smoldersa, pri susretima s kinematografijom Sharunas Bartasa, kanalizira publiku,
mimoilazeći naraciju i kompoziciju kadra, kao i političke i personalne motive autora, prema ekskluzivnom refleksu opažanja originalne filmske konstrukcije, realizirane paralelnim lomom hiperrealnog i nadrealnog aspekta stvarnosti, čije amalgamiranje nakon loma, u okviru zadanog medija, iritira kod gledatelja efekt optičke apsorpcije jedne univerzalne, grandiozne slike svijeta sazdane, paradoksalno, na suštinskoj egzistencijalnoj praznini. Bartas je mračan, besperspektivan, ponekad i morbidan dekonstruktivist, ali istovremeno i najvažniji litvanski filmski redatelj, koji još od svojih amaterskih početaka sredinom osamdesetih godina prošlog stoljeća, ispisuje metajezikom filmske tehnike konfliktnu povijest zemlje, od komunističkih godina, preko perioda osamostaljenja od tadašnjeg SSSR-a, pa do aktualnog sustavnog političkog kolapsa i godina komunikacijske blokade koje su ga, kao i mnoge druge intelektualce, svele na subjekt promišljanja politike, mučne i nedovoljno apstraktne discipline, koja je Litvu premetnula u kulturološki otok, a golem broj stanovnika uopće ne zna gdje se nalaze Moskva ili Washington. Junaci i antijunaci Bartasovih filmova uglavnom pokazuju aspekte paranoidnog straha od vlastite prošlosti, te se njihove neuroze, slijedom efekta paralelne vremenske montaže, izmještaju u reprogramiranje šireg konteksta patološke inicijacije, otpravljajući ih u ireverzibilnu destrukciju i ništavilo. Dijalozi su reducirani, tretman zvuka je, uz neznatne inovacije,
gotovo preuzet od Roberta Bressona, eksterijeri duboki i prazni, a interijeri mračni i klaustrofobični unatoč povremenim ekstremno ekspresivnim širenjima kadrova. Dijagonalne kompozicije definirane su istovremeno i dinamičnim i statičnim scenografskim aspektima, što omogućuje intezivan frame doživljaj montažnog postupka čiju osovinu čine groteksni portreti, na njima utemeljene uže društvene strukture, te pridruženi im krajobrazi, što je, vjerojatno, posljedica studiranja montaže u skladu s potrebom za redukcijom filmske atrakcije zbog dodatne raspoznatljivosti detalja, kako je proces izlagao i Sergei Eisenstein. Bartas je poznat kao zoofil, zbog čega su kadrovi njegovih radova prepuni kojekakvih životinja, poput psića, mačaka, žaba, galebova, pa čak i insekata (sveprisutan motiv su mu muhe koje često zuje oko glava filmskih aktera). Bartasu bi se, slijedom svega navedenog, mogli pripisati i kinematografski utjecaji Andreia Tarkovskog i Béle Tarra. Njegov recentni uradak, film Ramybe musu sapnuose (Peace to Us in Our Dreams – Mir nam u našim snovima; 2015) ekranizacija je odnosa oca i kćerke, a u glavnim ulogama su upravo Bartas i njegova biološka kći. Preuzimajući fundamentalnu ulogu majke kao muškarac, složio je impresivan filmski hommage vlastitoj sudbini svodeći je na neosporno identitetsku, reverzibilnu sliku disfunkcionalne obitelji, dotakao sve egzistencijalne traume i potpisao
ovu ekstravagantnu, iako komornu, skromnu filozofsku dramu – svoj najintimniji film.

 

Cinema Gothica

Gotička fikcija, kojom uglavnom subdominira subžanr gotičkog horrora, kao kulturni fenomen koji kombinira fikciju, horror i romantizam nametnula se sredinom osamnaestog stoljeća, preciznije 1764. zahvaljujući noveli Zamak Otranto, engleskog autora Horace Walpolea, s podnaslovom “gotička priča”. Efekt gotičke fikcije, kako tumače psiholozi, potiskivanje je masovnog osjećaja određene ugode kod raspirivanja terorističkih aktivnosti, te dogradnja romantičnih literarnih užitaka u naturalizaciji konfliktne spolnosti vrste. Dvadeseto stoljeće omogućilo je i filmske eksperimente na ovom klasičnom tragu i kulturnoj potrebi. Tridesetih godina prvog filmskog stoljeća realizirani su i prvi relevantniji radovi poput filmova Hammer Horror ili Poe Cycle u režiji Rogera Cormana. U hindu kinematografiji gotička tadicija je kombinirana s aspektima indijske kulture, osobito reinkarnacijskim religijskim konceptima, što je motiviralo uspostavljanje indijskog gotičkog žanra, s ranim remek djelima istoga, poput filmova Mahal (Kamal Amrohi, 1949) i Madhumati (Bimal Roy, 1958). Kao moderne gotičke horror filmove može se istaknuti Sleepy Hollow, Interview with the Vampire, Dorian Gray, The Woman in Black… U sklopu ciklusa biti će prikazani filmovi:

 

08.01. Michael Almereyda – Trance (1998)
15.01. Sharunas Bartas – A Casa (1997)
22.01. Ken Russell – Gothic (1986)
29.01. Juraj Herz – Morgiana (1972)

 

Darko Duilo