Kino klub Split

Pretraživač

Newsletter

Home

Linkovi

Korisnici

Log In

Projekcija filma: João César Monteiro – Fragmentos de um Filme-Esmola: A Sagrada Família (1972)

U petak, 11. prosinca s početkom u 20.30 h u prostorijama Kino kluba Split možete pogledati film Fragmentos de um Filme-Esmola: A Sagrada Família  (1972), portugalskog redatelja Joãoa Césara Monteiroa, drugi od tri dugometražna rada u sklopu ciklusa Cinema Novo Portugal, koji će zainteresirane upoznati s produkcijom iz perioda procvata filmske avangarde u Portugalu tijekom sedamdesetih godina prošlog stoljeća. Cinema Novo redatelji iskazivali su sklonost sirovom, naturalnom tehničkom izrazu u kombinaciji s lirskim dramaturškim intimizmom. Projekcije su edukativnog karaktera, organizirane za članove i sve koji žele prisustvovati.

[…]

 

Fragmentos de um Filme-Esmola: A Sagrada Família

 

Marija radi u njemačkoj tvornici kišobrana kao supervizor proizvodnje. Joăo Lucas odustao je
od života, pa vrijeme provodi uglavnom u krevetu, okružen sadnicama koje ga smiruju zahvaljujući
zelenoj boji. Otac mu postavlja zahtjev da svoje ljenčarenje bilježi 8 milimetarskom kamerom, a
Marija se ponudi za producenta ovog bizarnog kućnog uratka na koji će potrošiti svu svoju
ušteđevinu. Fragmentos de um Filme Esmola: A Sagrada Família (Fragments of an Alms Movie:
The Holy Family – Fragmenti milosrdnog filma: Sveta obitelj, 1972) remek je djelo portugalske
filmske avangarde, impresivna niska kadrova koji djeluju kao likovna adaptacija autorovog apstraktnog
crnog humora. Dojmu taotalnog eksperimenta doprinose tretmani kamere, svjetla i zvuka, kao
i nepredviđene dramaturške intervencije, uključujući izmještanje redatelja pred kameru s cameo
ulogom provokatora koji se trudi vlastitoj publici pokazati vrata kino dvorane prije nego pogledaju
film do kraja. U dubokoj pozadini prvobitne intencije da projekcije oslobodi slučajnih gledatelja
s mogućom averzijom u odnosu na njegove progresivne, radikalne ideje, zapravo je melanholična
priča o disfunkcionalnoj obitelji koja, unatoč svojim manjkavostima, isijava neslućenu količinu
ljubavi, nevinosti i međusobnog povjerenja uronjenih u svakodnevnu kolotečinu koja ih nagriza
dok, nesvjesni i nesmotreni, nagrizaju jedni druge. Dijelom nadrealistički pamflet, dijelom
kroki filmske estetike zrelih Monteirovih radova, a dijelom i surova opačina nad medijem
kojem je robovao jer ga je poezija gušila, Fragmentos de um Filme Esmola: A Sagrada Família
rana je studija egzistencijalnih trauma donjeg portugalskog građanskog sloja koja će se, kako
je vrijeme pokazalo, premetnuti u svojevrsni izvor zrelog autorovog opusa.

 

Trajanje: 75 minuta

Jezik: portugalski (engleski titlovi)

Država: Portugal

Tehnika: crno – bijelo

 

Joăo César Monteiro

 

Joăo César Monteiro (1939 – 2003) bio je portugalski filmski redatelj, glumac, publicist i kritičar,
te jedna od najistaknutijih figura Cinema Novo perioda čijoj je estetici i lirskoj težnji ka slobodnim
naturalnim kadrom ostao vjeran i u poznoj autorskoj fazi. Umro je od raka, kao pasionirani pušač.
Rođen je u malom mjestu Figueira da Foz, poznatom kao tvrdom uporištu antiklerikalista i radikalnih
antifašista među kojima je odrastao, gotovo posve nesvjesan destruktivne društvene uloge institucije
katoličke crkve i desnih političkih krugova, što mu je u poznom srazu, kao petnaestogodišnjaku koji je
s roditeljima doselio u donekle klerikalni Lisabon, otežalo školovanje i nametnulo potrebu da emigrira
u London gdje je pohađao nastavu pri London School of Film Tehnique (Londonska škola filmske tehnike) zahvaljujući stipendiji fondacije Calouste Gulbenkian, fundiranoj poslovima s naftom i tržištem
umjetnina, zbog čega se ponekad osjećao bijedno. Nakon što se 1965. vratio u Portugal počeo je rad na
svom prvom kratkometražnom filmskom projektu Quem Espera por Sapatos de Defunto Morre Descalço
(Who Waits for the Deceased’s Shoes Dies Barefoot – Tko čeka na pokojnikove cipele umire bos, 1970).
Produkcija se, zbog financijskih poteškoća, otegla na preko pet godina. Priča je to o dvojici prosjaka
koji, lutajući od vrata do vrata ispruženih dlanova, dođu u posjed prekrasnog para cipela, još toplih
od nogu upravo preminulog neznanca. Prvi dugometražni Monteirov uradak upravo je film koji će
biti prikazan u sklopu ovog ciklusa – Fragmentos de um Filme Esmola: A Sagrada Família (Fragments
of an Alms Movie: The Holy Family – Fragmenti milosrdnog filma: Sveta obitelj, 1972).
Jedan od najzapaženijih filmova mu je Silvestre (1982), onirična adaptacija portugalske narodne predaje, a tzv. Deus trilogiju (1995 – 1999) u kojoj je odigrao antijunaka João de Deusa, skrojenog prema
vlastitom autoreferencijalnom ironijskom odmaku od egzistencijalističkim trvenjima životno
presahle svakodnevice, prikazali smo u sklopu autorskog ciklusa prije nekoliko godina.
Dobitnik je nagrada na filmskim festivalima u Salsomaggioreu i Veneciji, a kao radikalni eksperimentator ostat će zapamćen i po projektu Branca de Neve (Snow White – Snjeguljica, 2000), filmu realiziranom kao blank kadar, mjestimično ispresjecan nejasnim konturama i nedorečenim dramaturškim  sekvencama. Zvučni zapis realiziran je u cijelosti, a od gledatelja se očekivalo da ukloni balast slike i dogradi vlastitu autonomnu viziju pred zatamnjenim platnom. Osim filmske, duboki trag u
portugalskoj kulturi, ostavila je i Monteirova pjesnička ostavština utemeljena na idiosinkrazijskim
lamentacijama o neuzvraćenoj ljubavi.

 

Cinema Novo Portugal

 

Tadašnja nova generacija portugalskih redatelja iz šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog stoljeća, s početka raspoznatljiva više po komercijalno uspješnim pojedinačnim projektima poput Dom Roberto (engleski distribucijski prijevod The Puppeter – Lutkar; 1962), Os Verdes Anos (The Green Years –
Nezrele godine; 1963) i Pássaros de Asas Cortadas (Birds with Clipped Wings – Ptice odstriženih krila; 1963), nego unutar referencijalnih okvira sistematizirane mreže autora, pokazala se unutar vremenskog otklona kao najkreativnija, uključujući i kritički sraz s recentnom produkcijom. Razvojna faza o kojoj je riječ definirana je kao Cinema Novo ili Novo Cinema (Nova kinematografija), te referira na portugalsku filmsku proizvodnju, u jednom njenom relativno koheznom isječku, produkcijski realiziranu između 1963. i revolucionarnog društveno – političkog perioda s početnom 1974. godinom. Istaknuti redatelji s primarnim filmskim iskustvom iz navedenog vremenskog perioda su Fernando Lopes, Paulo Rocha, te António da Cunha Telles, između ostalih. U raspravama o njihovim radovima naglašeno referiraju komparacije s filmovima iz faze poznog, erodirajućeg talijanskog neo-realizma, te s kreativnim razvojnim devijacijama proizišlim iz prihvaćanja tzv. naprednih ideja u kontekstu francuskog Novog Vala, unutar kojeg se neki Cinema Novo filmovi mogu definirati i kao geografski otklonjeni pandani. Uz nacionalnu kinematografiju arhiva je vezana ponajprije činjenicom kako gotovo svi radovi zadržavaju autorske interese na polju dokufikcije i etnofikcije. Neposredno prije konvencijski utvrđenog raspada ovog neformalnog filmskog pokreta, u kvalifikacije za Grand Prix na filmskom festivalu u Cannesu uključio se film A Promessa (The Vows – Zavjeti; 1973) koji je režirao António de Macedo, jedan od Cinema Novo pionira. Nagradu su te godine podijelili anglosaksonski neohitchcockovci Jerry Schatzberg i Alan Bridges. U sklopu Cinema Novo Portugal ciklusa biti će prikazani filmovi:

04.12. António da Cunha Telles – O Cerco (1970)
11.12. Joao César Monteiro – Fragmentos de um Filme-Esmola – A Sagrada Família (1972)
18.12. António de Macedo – A Promessa (1973)

 

 

Darko Duilo